Historia alfabetu i inne historie…

Podczas ostatnich Dni Montessori w Łodzi (16-18 maja 2014) jednym z gości był Axel Winkler-Holtz (Niemcy), który jest  pedagogiem specjalnym i wieloletnim nauczycielem montessoriańskim. Aktualnie pracuje On w Centrum Wspierania w Niemczech Północnych (ok. Hamburga). Jego warsztaty cieszą się zawsze dużym powodzeniem , tak było i tym razem, kiedy mieliśmy poznać  „Historię alfabetu”.
Pan Axel starał się nas przekonać, że opowieści panoramiczne są jednym z istotnych elementów w edukacji językowej. Są one punktem wyjścia , inspiracją do kolejnych opowieści, poszukiwań uczniów. W wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym są dobrym sposobem na zainteresowanie dzieci, ale wydaje się, że jeszcze bardziej istotne stają się gdy wyobraźnia dziecięca jest w pełni rozwinięta  tj.w wieku 6-12.

W swych rozważaniach szczególną uwagę zwrócił na rozwój dziecka – niemowlaka. Pokazując narysowany kiedyś przez Marię Montessori wykres, przypominający nieco cebulę z wyrastającą z niej łodygą, potwierdzał jej spostrzeżenia na bazie swoich doświadczeń.

Tłumaczył, że czarny kolor ukazuje czas nieświadomego absorbowania przez umysł dziecka wszystkiego co je otacza, a kolor czerwony to okres intensywnego rozwoju  umysłu i kształtowania się świadomości. Między  3-6 rokiem życia następuje faza wrażliwa na uczenie się czytania i pisania, oraz czas kształtowania się wyobraźni i pojęć abstrakcyjnych. W tym okresie dziecko doświadcza rzeczywistość wszystkimi zmysłami. Jest to czas bardzo eksplozywnego rozwoju. Między  6-12 rokiem życia umysł dziecka rozwija się w sposób bardziej zrównoważony. Dziecko staję się „odkrywcą”, badaczem otaczającego świata, staje się bardziej refleksyjne, stawia pytania: dlaczego? jak? kiedy? i zazwyczaj uzyskuje na nie odpowiedzi. Proces ten zostaje nieco „zakłócony” przez okres pokwitania, a następnie  stabilizuje się i kończy między 21-24 rokiem życia.
Koncepcja ta , na owe czasy była wręcz rewolucyjna- jak wspomina Axel. Jego ojciec był pediatrą i zerkając w fachową literaturę tego okresu można było wyczytać, że małe dziecko, to istota głucha i ślepa! A z koncepcji Marii Montessori wynika ,że  ten okres jest niezwykle istotny dla dalszego rozwoju, jest bardzo intensywny.
Dzieci w wieku 6-12 lat posiadają niezwykle silną wyobraźnię. Tworzą one sobie wewnętrzne obrazy i to głównie z myślą o nich Maria Montessori stworzyła „Wielkie Opowieści”. Pierwsza historia opowiadała o powstaniu świata „Bóg nie ma rąk”, a następnie powstawały nowe dotyczące powstawania życia, ludzi, cyfr czy wreszcie pisma (alfabetu).

Oto krótki przykład historyjki o powstaniu alfabetu :
„Czy to nie wspaniałe, że mamy 32 litery alfabetu, a one tworzą tysiące słów z których zapisano miliony książek?
Kto nam podarował te litery? może mama, tata… amerykańscy naukowcy… a może Grecy czy Chińczycy…
A kończy się tak:
Więc dzisiaj jak mówisz Alfabet to mówisz wół i dom, a następnym razem jak wypowiesz to słowo to zrób przerwę i podziękuj Fenicjanom!
Ta atmosfera tajemniczości, ekscytacji powinna towarzyszyć każdej takiej opowieści, ale powinna wprowadzać w stan zadziwienia, zachwytu i wdzięczności. Dziecko powinno poczuć, że jest częścią historii, że ją współtworzy.

Teraz kilka technicznych uwag:
•    Opowiadaj swobodnie, bez kartek, a jeśli nie jesteś pewien swoich umiejętności to pięknie ją przeczytaj!
•    Opowiadaj tak jak umiesz , bądź sobą i pamiętaj, że chcesz zainteresować dziecko!
•    Dziecko potrzebuje przestrzeni na stworzenie swoich „obrazów wewnętrznych”, więc nie zasypuj go obrazami, rekwizytami. (chociaż są one istotne również dla opowiadającego)
•    Daj dziecku coś co uporządkuje jego świadomość. Umieść historię w przestrzeni i czasie (mapa i wstęga czasu)
A co dalej? Tutaj już wszystko zależy od opowiadającego i przygotowanego przez niego otoczenia. Dalej to praca własna dzieci , które mogą tworzyć własne hieroglificzne opowiadania, poznawać rodzaje narzędzi pisarskich, pisać piórem na pergaminie, tworzyć papier, poznawać pismo chińskie…
Oto gdzie można zakupić „Historię alfabetu”:

http://www.palatum.pl/?57,-br-alfabetczyli-wielkie-opowiadanie-o-wole-i-domu